AISI 304 ve AISI 316 Paslanmaz Çelik Arasındaki Fark
İkisi de paslanmaz, ama aynı değil. Hangi ortamda hangisinin seçilmesi gerektiğini, 430 kalitenin nerede durduğunu ve mıknatıs testinin neden yanıltıcı olduğunu anlattık.
Gıda makinesi, mutfak ekipmanı ya da dış mekân için paslanmaz çelik bir ürün sipariş ederken en sık karşılaşılan iki kalite AISI 304 ve AISI 316'dır. İkisi de "paslanmaz" diye satılır, ama kullanım yerine göre aralarındaki fark makinenin ömrünü doğrudan belirler.
Paslanmaz çeliği paslanmaz yapan nedir?
Paslanmaz çeliğin içindeki krom, havadaki oksijenle birleşerek yüzeyde gözle görülmeyen çok ince bir koruyucu tabaka oluşturur. Bu tabaka çizilse bile kendini yeniler. Çeliğin hangi ortamda ne kadar dayanacağını ise krom oranı ve içine eklenen diğer elementler belirler.
AISI 304: Gıda sektörünün standart malzemesi
AISI 304 yaklaşık yüzde 18 krom ve yüzde 8 nikel içerir. Korozyona karşı iyi dayanır, kolay şekillendirilir, kaynağı rahattır ve fiyatı makuldür. Sebze yıkama üniteleri, elevatörler, salça makineleri, endüstriyel mutfak tezgâhları ve depolama tankları gibi gıdayla temas eden ekipmanların büyük çoğunluğunda 304 kullanılır. Normal su, sebze ve meyve suları, süt ürünleri ve günlük temizlik kimyasallarıyla çalışan bir makine için genellikle doğru seçimdir.
AISI 316: Tuz ve klor olan yerler için
AISI 316'nın 304'ten farkı, içine yaklaşık yüzde 2 ile 3 oranında molibden eklenmiş olmasıdır. Molibden, özellikle tuz ve klorun yol açtığı noktasal korozyona, yani yüzeyde küçük çukurlar halinde başlayan paslanmaya karşı direnci belirgin şekilde artırır.
Bu yüzden 316 şu durumlarda tercih edilir: Turşu ve salamura gibi yoğun tuzlu ürünlerle sürekli temas, deniz kenarındaki tesisler ve dış mekân ürünleri, klorlu temizlik maddeleriyle sık yıkanan yüzeyler ve bazı asidik ürünler. Şalgam ve turşu üretiminde kullanılan, salamurayla uzun süre temas eden parçalar için 316 değerlendirilmeye değerdir. Buna karşılık 316, 304'e göre daha pahalıdır. Tuzlu ortamla teması olmayan bir makinede 316 kullanmak çoğu zaman ek bir fayda sağlamaz.
Peki AISI 430?
Piyasada sık görülen bir diğer kalite AISI 430'dur. Nikel içermediği için daha ucuzdur ve mıknatıs tutar. Kuru iç mekân uygulamalarında, dekoratif kaplamalarda ve bazı mutfak eşyalarında kullanılır. Ancak sürekli ıslak kalan, asitli ya da tuzlu ürünle çalışan gıda makinelerinde 304'ün yerini tutmaz. Teklif karşılaştırırken "paslanmaz" kelimesinin yanında kalitenin de yazılı olmasına dikkat edin.
Mıknatıs testi güvenilir mi?
"Mıknatıs tutmuyorsa iyi paslanmazdır" yaygın bir inanıştır, ama kesin bir test değildir. 304 ve 316 normalde mıknatıs tutmaz; fakat bükme, kesme ve şekillendirme gibi işlemlerden sonra bazı bölgeleri hafifçe mıknatıs tutabilir. Bu, malzemenin kötü olduğu anlamına gelmez. Kesin bilgi için üreticiden malzeme sertifikası istemek en doğru yoldur.
Malzeme kadar işçilik de önemli
En iyi kalite sac bile kötü işçilikle paslanabilir. Paslanmaz çelik genellikle TIG kaynakla birleştirilir. Kaynak sırasında ısınan bölgelerde renk değişimi oluşur ve bu bölgeler korozyona karşı daha hassastır. Kaynak sonrasında bu izlerin temizlenmesi ve yüzeyin pasifleştirilmesi koruyucu tabakanın yeniden oluşmasını sağlar. Paslanmaz yüzeyde sıradan çelik fırça ya da karbon çelikle çalışılmış aletler kullanmak da yüzeye demir parçacıkları bulaştırarak lekelenmeye yol açar. Bu yüzden paslanmaz ve karbon çelik işlerinin atölyede ayrı tutulması gerekir.
Hangisini seçmeliyim?
Kısaca özetlemek gerekirse: Gıda işleme makinelerinin büyük çoğunluğu için AISI 304 doğru ve ekonomik seçimdir. Ürününüz tuzluysa, makine deniz kenarında ya da dış mekânda duracaksa veya klorlu kimyasallarla sık yıkanacaksa AISI 316 düşünülmelidir. Emin değilseniz makinenin hangi ürünle, hangi ortamda ve nasıl temizlenerek çalışacağını üreticinizle konuşun.
WeldTech olarak gıda makinelerini İzmir'deki atölyemizde, kullanım ortamına göre seçtiğimiz paslanmaz çelikten ve TIG kaynakla üretiyoruz. Salça makinesi seçimiyle ilgili ayrıntılar için salça makinesi rehberimize göz atabilirsiniz.
